Hướng Dẫn Phòng Cháy Chữa Cháy Chi Tiết, An Toàn

Hướng dẫn phòng cháy chữa cháy giúp bạn chủ động ngăn sự cố từ gốc và xử lý đúng khi lửa bùng lên. Phần lớn đám cháy bắt đầu từ nguyên nhân nhỏ như chập điện, quên tắt bếp hay tàn thuốc. Chỉ cần vài thói quen đúng, nguy cơ giảm đi đáng kể. Bài viết trình bày quy trình phòng cháy tại nhà, nơi làm việc và công trường. Bạn cũng nắm được kỹ năng thoát nạn, cách dùng bình chữa cháy và quy định pháp luật mới. Nội dung liên quan gồm kỹ năng thoát hiểm, bình chữa cháy xách tay và an toàn điện gia đình.

Cách phòng cháy đúng quy trình tại nhà và nơi làm việc

Phòng cháy đúng quy trình gồm ba việc cốt lõi. Thứ nhất, kiểm soát nguồn nhiệt và hệ thống điện. Thứ hai, sắp xếp chất dễ cháy tách xa nguồn lửa. Thứ ba, trang bị phương tiện báo cháy, chữa cháy và lối thoát nạn thông thoáng. Mỗi loại công trình có điểm cần lưu ý riêng.

Theo lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy, sự cố điện chiếm khoảng 60% số vụ cháy hằng năm.

Phòng cháy trong nhà ở và nhà ống

Nhà ống thường chỉ có một lối ra và cửa sắt kiên cố, nên cần chuẩn bị kỹ nhất.

1. Bước 1: Kiểm tra dây điện, ổ cắm mỗi 6 tháng, thay ngay dây nứt vỏ.
2. Bước 2: Lắp aptomat riêng cho từng tầng, không cắm nhiều thiết bị công suất lớn chung một ổ.
3. Bước 3: Tắt bếp, ngắt điện thiết bị trước khi ngủ hoặc ra ngoài.
4. Bước 4: Mở lối thoát nạn thứ hai qua sân thượng, ban công. Lồng sắt cần ô cửa mở được từ bên trong.
5. Bước 5: Đặt ít nhất 1 bình chữa cháy 4 kg ở tầng trệt và 1 bình mỗi tầng ở.

Bạn nên trang bị phòng cháy chữa cháy tối thiểu gồm bình chữa cháy, đầu báo khói và đèn chiếu sáng sự cố.

Với mỗi tầng, Bình chữa cháy bột ABC 4kg MFZL4 (Victory) là lựa chọn phổ biến. Khu bếp có thể đặt thêm Bình chữa cháy gia đình 1 lít mini VinaFoam dành cho nhà bếp. Đèn chiếu sáng sự cố PCCC Victory giúp soi rõ lối đi khi mất điện.

Phòng cháy tại nơi kinh doanh và văn phòng

Văn phòng tập trung nhiều máy tính, giấy tờ và người, nên cần quy trình rõ ràng.

• Phân công người phụ trách từng tầng.
• Niêm yết tiêu lệnh, sơ đồ thoát nạn tại hành lang và cửa thang bộ.
• Không chặn cửa thoát hiểm bằng thùng hàng hay bàn ghế.
• Tổ chức diễn tập thoát nạn ít nhất 1 lần mỗi năm.

Phòng máy chủ và khu đặt máy tính nên dùng Bình chữa cháy khí CO2 3kg MT3 (Tem kiểm định) – Victory. Khí CO2 không để lại cặn, hạn chế hư hại linh kiện điện tử.

Đây cũng là nội dung chính trong hướng dẫn phòng cháy chữa cháy tại cơ quan mà nhiều doanh nghiệp áp dụng.

Phòng cháy trong quá trình thi công xây dựng

Công trường có nhiều nguồn lửa trần như hàn cắt, mài kim loại. Nhà thầu cần lập phương án an toàn cháy ngay từ khi khởi công.

• Khoanh vùng khu vực hàn cắt, đặt tấm chắn tia lửa.
• Lưu trữ sơn, xăng dầu, bình gas tại kho riêng, thông gió tốt.
• Bố trí bình chữa cháy cách vị trí thi công nóng không quá 10 m.

Tại điểm hàn cắt, có thể đặt Bình chữa cháy bột ABC 8kg MFZL8 (Victory). Kho vật tư lớn nên bố trí thêm Bình chữa cháy xe đẩy bột ABC 35kg MFTZL35 (Victory).

So sánh các phương pháp xử lý khi có cháy

Khi có cháy, bạn có hai lựa chọn chính. Một là xử lý tại chỗ bằng bình chữa cháy, chăn chữa cháy hoặc vòi nước. Hai là báo động, gọi 114 và sơ tán ngay. Lựa chọn phụ thuộc vào quy mô đám cháy, loại chất cháy và khả năng thoát ra an toàn.

Xử lý tại chỗ vs gọi cứu hỏa

Hai phương pháp này không loại trừ nhau. Cách làm đúng là vừa báo động, vừa dập lửa nếu điều kiện cho phép. Đây là tinh thần của phương châm 4 tại chỗ phòng cháy chữa cháy: chỉ huy, lực lượng, phương tiện và hậu cần tại chỗ.

Khi nào nên tự chữa cháy, khi nào phải thoát ngay

Bạn chỉ nên tự chữa cháy khi đáp ứng đủ các điều kiện sau:

• Ngọn lửa nhỏ, chưa lan lên trần hoặc rèm cửa.
• Bạn có bình chữa cháy phù hợp và biết cách dùng.
• Lối thoát nạn nằm phía sau lưng bạn.
• Khói chưa dày đặc, bạn vẫn thở và nhìn rõ.

Ngược lại, hãy thoát ngay nếu lửa đã cao quá đầu người, khói đen dày hoặc có mùi gas, hóa chất. Một bình chữa cháy 4 kg chỉ phun trong khoảng 10 đến 15 giây. Nếu một bình chưa dập được, hãy rời khỏi khu vực và gọi 114.

Tại sao phòng cháy chữa cháy quan trọng với mọi người?

Phòng cháy chữa cháy quan trọng vì nó bảo vệ tính mạng, tài sản và sinh kế của mỗi gia đình. Một đám cháy nhỏ có thể bùng phát toàn phòng chỉ sau 3 đến 5 phút. Người được chuẩn bị tốt sẽ phát hiện sớm, xử lý nhanh và thoát ra an toàn trong khoảng thời gian quý giá đó.

Theo báo cáo của Cục Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, cả nước ghi nhận hơn 3.400 vụ cháy trong năm 2023. Phần lớn xảy ra tại nhà ở và cơ sở kinh doanh nhỏ. Điều đáng mừng là hầu hết nguyên nhân đều có thể phòng ngừa bằng thói quen đơn giản.

Lợi ích cụ thể khi làm tốt công tác phòng cháy chữa cháy:

• Bảo vệ con người: Đầu báo khói giúp cảnh báo sớm, nhất là vào ban đêm khi mọi người đang ngủ.
• Giữ an toàn tài sản: Một bình chữa cháy vài trăm nghìn đồng có thể cứu cả căn nhà trị giá hàng tỷ đồng.
• Duy trì hoạt động kinh doanh: Doanh nghiệp đạt chuẩn an toàn cháy dễ được cấp phép và mua bảo hiểm cháy nổ.
• Xây dựng cộng đồng an toàn: Một hộ gia đình chủ động giúp cả dãy phố giảm rủi ro cháy lan.

Kinh nghiệm từ các buổi tập huấn cho thấy người đã thực hành theo hướng dẫn phòng cháy chữa cháy phản ứng nhanh hơn hẳn. Họ bình tĩnh hơn và ít mắc lỗi thao tác. Vì vậy, kiến thức chỉ thực sự có giá trị khi đi kèm thực hành.

Kỹ năng thoát nạn khi xảy ra cháy

Kỹ năng thoát nạn quan trọng nhất là giữ bình tĩnh, cúi thấp tránh khói và di chuyển theo lối thoát gần nhất. Khói độc là nguyên nhân chính gây tử vong trong các vụ cháy, nhiều hơn cả lửa. Vì vậy, bảo vệ đường thở luôn là ưu tiên hàng đầu khi sơ tán.

Thoát nạn khi cháy nhà ở

1. Bước 1: Hô to báo cháy, đánh thức mọi người trong nhà.
2. Bước 2: Dùng khăn ướt che mũi miệng. Cúi thấp hoặc bò sát sàn, nơi không khí còn sạch hơn.
3. Bước 3: Áp mu bàn tay lên tay nắm cửa trước khi mở. Nếu cửa nóng, không mở mà tìm lối khác.
4. Bước 4: Đóng cửa phía sau để làm chậm khói và lửa lan.
5. Bước 5: Thoát lên sân thượng hoặc ban công nếu lối xuống bị chặn. Ra tín hiệu bằng đèn pin, vải sáng màu.
6. Bước 6: Gọi 114, báo rõ địa chỉ, số người còn kẹt và loại chất đang cháy.

Không quay lại lấy tài sản. Không dùng thang máy khi có cháy. Với gia đình có trẻ nhỏ và người cao tuổi, nên phân công trước ai hỗ trợ ai.

Gia đình sống ở nhà ống, chung cư nên chuẩn bị Mặt nạ thoát hiểm đám cháy chống khói độc DOLPHIN (Bộ Công An) cho mỗi thành viên. Mặt nạ giúp bảo vệ đường thở trong lúc di chuyển qua vùng khói.

Thoát nạn khi cháy ở quán bar, karaoke, trung tâm thương mại

Những nơi này thường có hành lang hẹp, ánh sáng yếu, âm thanh lớn và đông người. Bạn cần chuẩn bị ngay từ khi bước vào.

• Quan sát biển chỉ dẫn lối thoát hiểm và cầu thang bộ gần phòng mình.
• Khi nghe chuông báo cháy, rời đi ngay, không chờ xác nhận.
• Đi theo đèn chỉ dẫn màu xanh lá, men theo tường để không lạc hướng.
• Không chen lấn. Giữ khoảng cách, hỗ trợ người bên cạnh.
• Nếu kẹt trong phòng, chèn khăn ướt vào khe cửa và ra tín hiệu ở cửa sổ.

Tại trung tâm thương mại, hãy nghe theo hướng dẫn của nhân viên an ninh. Họ đã được tập huấn và nắm rõ lối thoát an toàn nhất.

Hướng dẫn sử dụng thiết bị chữa cháy đúng cách

Sử dụng thiết bị chữa cháy đúng cách gồm bốn thao tác: rút chốt an toàn, hướng vòi vào gốc lửa, bóp cò và phun quét qua lại. Bạn nên đứng ở đầu hướng gió, cách đám cháy khoảng 1,5 đến 2 m. Mỗi loại thiết bị phù hợp với một nhóm đám cháy riêng.

Hướng dẫn chữa cháy bằng bình xách tay:

1. Bước 1: Lắc bình 3 đến 4 lần nếu là bình bột để bột tơi đều.
2. Bước 2: Rút chốt hãm kẹp chì.
3. Bước 3: Một tay cầm vòi hướng vào gốc lửa, không phun vào ngọn lửa.
4. Bước 4: Bóp van, phun quét qua lại đến khi tắt hẳn.
5. Bước 5: Theo dõi thêm vài phút để chắc chắn lửa không bùng lại.

Một số sản phẩm tiêu biểu theo từng nhóm thiết bị:

Với nhà xưởng, kho hàng diện tích lớn, nên kết hợp hệ thống chữa cháy tự động như đầu phun nước tự động. Hệ thống này kích hoạt ngay khi nhiệt độ tăng cao, kể cả lúc không có người.

Kiểm tra bình định kỳ 6 tháng một lần. Kim đồng hồ nằm ở vùng xanh là bình đủ áp suất. Kim chỉ vùng đỏ là cần nạp lại ngay.

Quy định pháp luật về PCCC người dân cần biết

Từ ngày 01/7/2025, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15 chính thức có hiệu lực. Luật quy định rõ trách nhiệm của hộ gia đình, cơ sở kinh doanh và người đứng đầu cơ quan. Nắm vững các quy định này giúp bạn chủ động tuân thủ và tránh bị xử phạt.

Những điểm người dân cần lưu ý:

• Hộ gia đình có trách nhiệm quản lý nguồn lửa, nguồn điện an toàn và trang bị phương tiện phù hợp.
• Nhà ở kết hợp kinh doanh cần có phương tiện chữa cháy, báo cháy và lối thoát nạn theo quy định.
• Người đứng đầu cơ sở chịu trách nhiệm tổ chức tập huấn, diễn tập định kỳ.
• Mọi công dân từ 18 tuổi có đủ sức khỏe có nghĩa vụ tham gia lực lượng dân phòng khi được yêu cầu.

Khi thiết kế, cải tạo công trình, bạn cần đối chiếu tiêu chuẩn phòng cháy chữa cháy hiện hành. Việc này giúp hồ sơ nghiệm thu thuận lợi và công trình vận hành an toàn lâu dài.

Các sai lầm thường gặp trong phòng cháy chữa cháy cần tránh

Sai lầm phổ biến nhất là chủ quan, mua thiết bị nhưng không kiểm tra và không biết cách dùng. Nhiều gia đình còn lắp lồng sắt kín, khóa cửa thoát hiểm hoặc dùng nước dập đám cháy điện. Nhận diện sớm những lỗi này giúp bạn khắc phục kịp thời và an toàn hơn.

Sạc xe điện qua đêm là nguyên nhân mới nổi trong nhiều vụ cháy nhà ở những năm gần đây. Bạn nên đặt khu vực sạc ở tầng trệt, gần cửa ra và tránh xa vật liệu dễ cháy. Gần khu vực sạc có thể đặt Bình chữa cháy Pin Lithium ORION 6 lít mini đa năng VinaFoam.

Một sai lầm khác là chọn thiết bị chỉ dựa vào giá rẻ. Hãy mua từ công ty thiết bị pccc uy tín, có tem kiểm định và chế độ bảo hành rõ ràng. Thiết bị đạt chuẩn hoạt động ổn định đúng lúc bạn cần nhất.

Câu hỏi thường gặp về phòng cháy chữa cháy

Dưới đây là các câu hỏi được nhiều người quan tâm khi tìm hiểu về an toàn cháy. Câu trả lời ngắn gọn, dựa trên quy định hiện hành và kinh nghiệm thực tế từ các buổi tập huấn. Bạn có thể dùng làm tài liệu tham khảo nhanh cho gia đình và đồng nghiệp.

Gia đình nên trang bị mấy bình chữa cháy?

Mỗi tầng nên có ít nhất 1 bình bột ABC loại 4 kg. Bếp nên có thêm 1 chăn chữa cháy. Nhà kết hợp kinh doanh cần trang bị theo diện tích và quy định cụ thể.

Bình chữa cháy có hạn sử dụng bao lâu?

Vỏ bình thường dùng được 10 năm hoặc hơn nếu bảo quản tốt. Bột và khí bên trong cần kiểm tra 6 tháng một lần. Bình bột thường nạp lại sau 3 đến 5 năm hoặc ngay sau khi sử dụng.

Số điện thoại báo cháy là bao nhiêu?

Số điện thoại báo cháy và cứu nạn, cứu hộ là 114. Cuộc gọi miễn phí, hoạt động 24/7 từ cả điện thoại cố định và di động.

Cơ quan cần tổ chức diễn tập bao lâu một lần?

Theo hướng dẫn phòng cháy chữa cháy tại cơ quan, đơn vị nên diễn tập phương án ít nhất 1 lần mỗi năm. Nhân viên mới cần được hướng dẫn ngay trong tuần đầu làm việc.

Có những cách dập lửa cơ bản nào?

Có bốn nguyên lý chính: làm lạnh, làm ngạt, cách ly chất cháy và ức chế phản ứng cháy. Bạn có thể tìm hiểu chi tiết hơn qua bài viết về các biện pháp chữa cháy.

Kết luận

Những ý chính bạn cần ghi nhớ:

• Kiểm soát nguồn điện, nguồn lửa là gốc rễ của phòng cháy.
• Chỉ tự chữa cháy khi lửa nhỏ và có lối thoát sau lưng. Lửa lớn thì thoát ngay, gọi 114.
• Khi thoát nạn, cúi thấp, che mũi bằng khăn ướt, không dùng thang máy.
• Dùng bình chữa cháy theo bốn thao tác: rút chốt, hướng vòi, bóp cò, phun quét.
• Tuân thủ Luật 55/2024/QH15 và kiểm tra thiết bị 6 tháng một lần.

Hãy bắt đầu ngay hôm nay. Kiểm tra bình chữa cháy trong nhà, vẽ sơ đồ thoát nạn và tập cùng cả gia đình. Áp dụng đúng hướng dẫn phòng cháy chữa cháy giúp ngôi nhà và nơi làm việc của bạn luôn an toàn, vững vàng trước mọi sự cố.