Trang chủ
Giới thiệu
Tin tức
Liên hệ
Hướng dẫn sử dụng bình chữa cháy đúng cách, an toàn
Hướng dẫn sử dụng bình chữa cháy đúng cách và an toàn là kỹ năng sinh tồn cốt lõi giúp bạn bảo vệ tính mạng cùng tài sản khi hỏa hoạn mới phát sinh. Thực tế cho thấy, hơn 60% người dùng lần đầu mắc sai lầm trong 10 giây đầu tiên vì chưa quen quy trình thao tác. Bài viết này cung cấp hướng dẫn chi tiết từng bước, áp dụng được cho tất cả các loại bình chữa cháy phổ biến tại Việt Nam, bao gồm cách sử dụng bình chữa cháy bột, bình khí CO2 và bình xe đẩy, giúp bạn xử lý đám cháy nhanh chóng, an toàn ngay lần đầu tiên.
Quy trình sử dụng bình chữa cháy từng bước
Quy trình sử dụng bình chữa cháy chuẩn gồm 3 bước theo phương pháp PASS: Rút chốt (Pull) – Hướng vòi (Aim) – Bóp tay cầm (Squeeze) – Di chuyển vòi (Sweep). Thực hiện đúng trình tự sử dụng bình chữa cháy giúp tối ưu hóa hiệu quả dập lửa và đảm bảo an toàn cho người thao tác.
Bước 1 – Rút chốt an toàn
Chốt an toàn (còn gọi là chốt khóa) nằm ở phần tay cầm phía trên bình. Đây là bộ phận ngăn bình kích hoạt khi chưa cần dùng.
- Giữ bình thẳng đứng, tay thuận nắm chắc cổ bình.
- Dùng ngón trỏ hoặc cả bàn tay kéo thẳng chốt ra ngoài theo chiều ngang.
- Không xoay hay uốn cong chốt vì dễ gãy hoặc kẹt.
- Sau khi rút chốt, bình sẵn sàng hoạt động, tránh vô tình bóp tay cầm.
Lưu ý: Một số bình mới có thêm tem niêm phong. Cần xé tem trước khi rút chốt.
Bước 2 – Hướng vòi phun vào gốc lửa
Hướng vòi phun vào gốc lửa là bước quyết định hiệu quả dập lửa. Nhiều người mắc sai lầm phun vào ngọn lửa thay vì gốc lửa, khiến chất chữa cháy bị phân tán và không dập được đám cháy.
- Đứng cách đám cháy 1,5 đến 3 mét (tùy loại bình).
- Tay không thuận nắm vào đầu vòi phun hoặc ống dẫn.
- Hướng vòi thẳng vào chân ngọn lửa, tức phần tiếp xúc với chất cháy.
- Không chĩa vòi lên cao vì lửa sẽ cháy trở lại ngay sau khi chất chữa cháy tan.
Bước 3 – Bóp tay cầm và di chuyển vòi phun
Sau khi đã hướng vòi đúng vị trí, tiến hành kích hoạt bình và thực hiện thao tác quét để phủ đều chất chữa cháy lên toàn bộ đám lửa.
- Bóp tay cầm phía trên xuống chắc tay để mở van xả.
- Di chuyển vòi phun từ trái qua phải theo chuyển động ngang, đều đặn (kỹ thuật quét – sweep).
- Tốc độ quét vừa phải, không quá nhanh để chất chữa cháy có thời gian tiếp xúc với lửa.
- Tiếp tục cho đến khi ngọn lửa tắt hoàn toàn hoặc bình hết chất.
- Sau khi lửa tắt, theo dõi thêm 30 giây để đảm bảo không bùng lại.
Các loại bình chữa cháy phổ biến và đặc điểm
Hiện nay có nhiều loại bình chữa cháy với chất chữa cháy khác nhau, phù hợp cho từng loại đám cháy. Việc chọn đúng loại bình giúp dập lửa nhanh hơn và an toàn hơn, tránh gây hại cho thiết bị và con người.
Bình chữa cháy bột ABC/BC
Bình chữa cháy bột là loại phổ biến nhất, chiếm hơn 70% thị phần tại Việt Nam. Bình sử dụng bột hóa học khô (mono ammonium phosphate với bình ABC hoặc sodium bicarbonate với bình BC) để dập tắt lửa.
- Phù hợp: Đám cháy chất rắn (nhóm A), chất lỏng và khí (nhóm B), điện (nhóm C).
- Dung tích phổ biến: 1 kg, 2 kg, 4 kg, 8 kg.
- Tầm phun: 2 đến 6 mét.
- Ưu điểm: Giá rẻ, dùng được cho nhiều loại đám cháy.
- Nhược điểm: Bột gây ô nhiễm, khó vệ sinh sau khi dùng, không dùng cho phòng máy chủ.
Bình chữa cháy khí CO2
Bình chữa cháy CO2 sử dụng khí carbon dioxide nén lỏng. Khí CO2 khi phun ra sẽ giãn nở mạnh, làm lạnh và loại bỏ oxy xung quanh đám cháy để dập lửa.
- Phù hợp: Đám cháy điện, thiết bị điện tử, phòng máy chủ, nhóm B.
- Dung tích phổ biến: 3 kg, 5 kg.
- Tầm phun: 1 đến 3 mét.
- Ưu điểm: Không để lại cặn, không hư hại thiết bị điện tử.
- Nhược điểm: Hiệu quả giảm ngoài trời do gió, nguy cơ bỏng lạnh nếu chạm vào vòi.
Tiêu chí | Bình bột ABC | Bình CO2 | Bình xe đẩy |
Chất chữa cháy | Bột hóa học khô | Khí CO2 lỏng | Bột hoặc bọt |
Nhóm đám cháy | A, B, C | B, C (điện) | A, B, C, D |
Dung tích phổ biến | 1 – 8 kg | 3 – 5 kg | 35 – 100 kg |
Tầm phun | 2 – 6 m | 1 – 3 m | 6 – 15 m |
Thích hợp dùng tại | Nhà, văn phòng | Phòng server, điện | Nhà máy, kho xưởng |
Cách sử dụng bình chữa cháy bột đúng kỹ thuật
Cách sử dụng bình chữa cháy bột đúng kỹ thuật đòi hỏi người dùng phải lắc xóc bình trước khi dùng, tiếp cận gốc lửa đúng khoảng cách và phun liên tục đến khi tắt hẳn. Áp dụng quy trình sử dụng bình bột chữa cháy chuẩn giúp bột không bị vón cục, đảm bảo lượng bột phun ra đều và mạnh.
Trước khi rút chốt, bạn tiến hành dốc ngược bình từ 3 đến 5 lần để bột khô bên trong tơi xốp. Thao tác này giúp hệ thống lưỡi gà bên trong đẩy bột ra ngoài không bị nghẽn. Khi phun, bạn đứng cách xa gốc lửa khoảng 2 mét, bóp van xả liên tục. Đối với chất cháy lỏng, bạn nên phun bột quét bao phủ lên bề mặt, tránh phun trực tiếp xuống chất lỏng để ngăn ngừa tình trạng chất lỏng bắn ra xung quanh khiến đám cháy lan rộng.
Bình bột phù hợp để dùng cho đám cháy tại nhà, văn phòng và các loại đám cháy thông thường nhóm A, B, C.
Cách sử dụng bình chữa cháy CO2 đúng kỹ thuật
Cách sử dụng bình chữa cháy CO2 đúng kỹ thuật yêu cầu người dùng tuyệt đối không cầm tay vào loa phun, chỉ đứng ở phòng kín hoặc khu vực khuất gió để phun khí. Việc sử dụng bình cứu hỏa dạng khí sai cách có thể gây ra tai nạn bỏng lạnh nghiêm trọng cho người thực hiện thao tác dập lửa.
Khí CO2 khi thoát ra khỏi loa phun có nhiệt độ cực thấp. Do đó, bạn chỉ được cầm vào phần tay cầm bằng cao su hoặc phần nhựa cách nhiệt trên vòi phun, tuyệt đối không chạm tay vào loa phun bằng kim loại hay nhựa cứng. Khi dập lửa trong phòng kín, bạn cần đứng ở vị trí gần cửa ra vào để dễ dàng thoát hiểm và phải đeo khẩu trang chống độc nếu có vì nồng độ khí CO2 cao dễ gây ngạt thở.
Bình CO2 được khuyến nghị đặc biệt cho phòng máy chủ, tủ điện và nơi có thiết bị điện tử.
Cảnh báo: Không dùng bình CO2 trong không gian kín dưới 20 m2 vì nồng độ CO2 cao có thể gây ngạt thở.
Sử dụng bình xe đẩy an toàn và hiệu quả
Sử dụng bình xe đẩy an toàn và hiệu quả áp dụng cho các đám cháy lớn tại nhà xưởng, kho bãi nhờ lượng chất chữa cháy lớn và tầm phun xa vượt trội. Kỹ thuật hướng dẫn sử dụng bình chữa cháy xe đẩy yêu cầu sự phối hợp nhịp nhàng hoặc thao tác nhanh chóng từ việc di chuyển đến kéo vòi phun.
Khi có sự cố, bạn đẩy xe đến cách đám cháy khoảng từ 5 mét đến 8 mét. Nhanh chóng kéo vòi loe dẫn bột hướng về phía đám cháy. Giật chốt an toàn trên miệng bình, sau đó mở van chính của bình. Lúc này, bạn cầm chặt lăng phun ở đầu vòi, bóp cò tại lăng phun để bột đẩy ra ngoài. Do áp lực phun của bình xe đẩy rất mạnh, người phun cần đứng vững, tì vòi chắc chắn để không bị mất thăng bằng.
Bình xe đẩy cần được kiểm tra và bảo dưỡng định kỳ 6 tháng một lần theo quy định. Xem hướng dẫn đầy đủ tại bình chữa cháy xe đẩy.
Những sai lầm thường gặp khi dùng bình chữa cháy
Theo thống kê từ các cơ quan phòng cháy chữa cháy, hơn 40% trường hợp sử dụng bình chữa cháy không hiệu quả xuất phát từ các lỗi thao tác cơ bản. Nắm rõ những sai lầm này giúp bạn tránh được rủi ro.
Sai lầm | Hậu quả | Cách khắc phục |
Phun vào ngọn lửa thay vì gốc lửa | Lửa tiếp tục cháy, lãng phí bột | Hướng vòi vào chân ngọn lửa |
Đứng ngược chiều gió | Bột hoặc khí thổi ngược về người | Xác định hướng gió trước khi tiếp cận |
Dùng sai loại bình | Không hiệu quả, nguy hiểm với điện | Kiểm tra ký hiệu nhóm đám cháy trên bình |
Không rút chốt hoàn toàn | Bình không hoạt động được | Kéo chốt thẳng, dứt khoát ra ngoài |
Đứng quá xa đám cháy | Chất chữa cháy không đến được gốc lửa | Giữ khoảng cách 1,5 đến 3 mét |
Không theo dõi sau khi dập lửa | Lửa bùng lại sau 1 đến 2 phút | Quan sát thêm ít nhất 30 giây |
Bảo quản bình chữa cháy sau khi sử dụng
Sau khi sử dụng bình chữa cháy, dù chỉ dùng một phần, bình cần được nạp lại hoặc thay mới càng sớm càng tốt. Bình đã dùng một phần không đảm bảo áp suất đủ để dập lửa trong tình huống khẩn cấp tiếp theo.
- Đặt bình ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp và nhiệt độ trên 55 độ C.
- Treo hoặc đặt bình theo chiều thẳng đứng, có giá đỡ cố định để bình không bị ngã.
- Kiểm tra đồng hồ áp suất mỗi tháng một lần. Kim chỉ vùng xanh là bình bình thường.
- Vệ sinh bên ngoài bình bằng khăn khô, không dùng nước hoặc hóa chất ăn mòn.
- Ghi lại ngày sử dụng và lịch bảo dưỡng vào thẻ kiểm tra gắn trên bình.
- Đưa bình đến cơ sở có chức năng để kiểm tra bình chữa cháy và nạp lại theo quy định.
Theo Thông tư 148/2020/TT-BCA, bình chữa cháy phải được kiểm định định kỳ và tái nạp theo đúng hạn sử dụng. Bình bột thường có chu kỳ bảo dưỡng 1 đến 2 năm một lần. Tìm hiểu thêm về các loại bình chữa cháy và lịch bảo dưỡng phù hợp.
Câu hỏi thường gặp về sử dụng bình chữa cháy
Dưới đây là tổng hợp các thắc mắc phổ biến của người dân trong quá trình trang bị và vận hành thiết bị cứu hỏa tại nhà hoặc nơi làm việc, đi kèm câu trả lời từ chuyên gia kỹ thuật.
- Bình chữa cháy có thể dùng được bao lâu sau khi mua?
Bình chữa cháy bột thường có hạn sử dụng từ 5 đến 10 năm kể từ ngày sản xuất, tùy nhà sản xuất. Tuy nhiên, bình cần được kiểm tra áp suất và bảo dưỡng định kỳ mỗi 1 đến 2 năm theo quy định phòng cháy chữa cháy, không phụ thuộc vào hạn ghi trên bình - Có thể dùng bình bột để dập đám cháy điện không?
Bình bột ABC có thể dùng cho đám cháy điện (nhóm C) với điện áp dưới 1000V và giữ khoảng cách tối thiểu 1 mét. Tuy nhiên, bình CO2 được khuyến nghị hơn cho thiết bị điện vì không để lại cặn và không gây hư hại. Tham khảo thêm tại bình bột và bình khí để so sánh chi tiết. - Sau khi dùng một phần bình, có cần nạp lại không?
Có. Bình chữa cháy dù chỉ dùng một phần cũng cần nạp lại ngay. Áp suất bình sau khi xả một phần sẽ không đảm bảo đủ lực để phun đúng kỹ thuật trong lần sử dụng tiếp theo. Đây là yêu cầu bắt buộc theo quy định sử dụng bình chữa cháy hiện hành. - Bình chữa cháy đặt ở đâu trong nhà là đúng quy định?
Theo TCVN 7161:2009, bình chữa cháy nên đặt tại vị trí dễ thấy, dễ lấy và gần nguồn nguy cơ cháy nhất. Với nhà ở, ưu tiên đặt tại bếp, cầu thang, kho chứa. Khoảng cách di chuyển đến bình không vượt quá 15 mét. Độ cao treo bình không quá 1,5 mét so với mặt sàn. - Làm sao biết bình chữa cháy còn dùng được không?
Kiểm tra 3 yếu tố: đồng hồ áp suất (kim trong vùng xanh), chốt an toàn nguyên vẹn (tem niêm phong còn nguyên), và thân bình không bị rỉ sét hay móp méo. Nếu không có đồng hồ (bình CO2), cân bình để so sánh với trọng lượng ghi trên nhãn.
Kết luận
Việc nắm vững kỹ năng phòng cháy chữa cháy giúp bạn chủ động bảo vệ gia đình trước hỏa hoạn.
Những điểm cốt lõi cần ghi nhớ khi hướng dẫn sử dụng bình chữa cháy:
- Luôn tuân thủ 3 bước PASS: rút chốt – hướng vòi vào gốc lửa – bóp tay cầm và quét.
- Chọn đúng loại bình cho từng loại đám cháy: bột cho nhóm A/B/C thông thường, CO2 cho thiết bị điện.
- Đứng xuôi chiều gió, giữ khoảng cách an toàn từ 1,5 đến 3 mét.
- Không dùng bình CO2 trong không gian kín nhỏ để tránh nguy cơ ngạt.
- Bình đã dùng một phần cần nạp lại ngay, không tiếp tục sử dụng dự phòng.
Để chủ động phòng ngừa, bước tiếp theo là trang bị bình chữa cháy phù hợp cho từng khu vực trong nhà hoặc cơ sở kinh doanh. Hướng dẫn sử dụng bình chữa cháy chỉ phát huy tác dụng khi bạn đã chuẩn bị sẵn bình đúng loại, đúng vị trí và còn hạn sử dụng.
Mua bình chữa cháy chính hãng tại DAILYPCCC.COM
Đại lý chính hãng Victory . Dolphin . 83MEC . VinaFoam . Tem kiểm định 100% . Tư vấn 24/7